تاریخچه لعل

شادروان «میرزاعلی‌خان لعلی» متخلص به «لعلی ‌» در سال ١٢۵٢ قمری (و به روایتی ١٢۶١ قمری) در شهر ایروان متولد شد. در بیست‌سالگی همراه پدرش حاجی‌آقا میرزا به تبریز رهسپار شدند و در تجارتخانه میرزاجلیل مشغول کار شدند. در عین‌حال با قریحه و استعداد مخصوصی که داشت هرروز چند ساعت به تحصیل علوم مقدماتی می‌پرداخت. چند سال بدین‌منوال گذشت تا پدرش فوت کرد. پس از آن، به سبب علاقه به طلب دانش و معارف و کمال‌اندوزی، از کار بازاری و تجارت دست کشید و تمام اوقاتش را به فراگرفتن فن پزشکی گذراند و در حوزه درس مرحوم میرزا ابوالحسن حکیم‌باشی حضور یافت و رنج‌ها برد تا مقدمات طبابت را آموخت. سپس به استانبول مسافرت کرد و در دانشگاه پزشکی آنجا بیشتر از پیش به تحصیل و تکمیل علم طب پرداخت تا به درجه دکتری نائل شد. در بازگشت از ترکیه، در تبریز مطبی در کوی راسته‌کوچه و محلی که به دبکباشی معروف است، دایر کرد و به طبابت مشغول شد و شهرتی بسزا یافت و طبیب مخصوص مظفرالدین میرزا (ولیعهد وقت) شد. لعلی غیر از سفری که همراه با ناصرالدین‌شاه به فرنگ رفت، سفرهای دیگری نیز به اروپا و شمال افریقا در قالب مأموریت‌های حکومتی داشت و در زمان سلطنت مظفرالدین‌شاه به مقام شمس‌الحکماء ملقب و بار دیگر منظور بزرگان فضل و ادب شد. لعلی، در سال ١٣١۴ قمری، در معیت میرزاعبدالعلی منجم‌ گوگانی که از دوستان بسیار نزدیکش بود، برای زیارت به عراق مشرف شد. او در آخرین سفرش به استامبول، مدتی با پرنس ارفع‌الدوله ایروانی هم‌نشین و هم‌سفر بود تا آنجا که هوای آنجا به مزاج لعلی موافقت نکرد و به تجویز اطبا به تفلیس رفت و در عمارتی که پرنس‌ارفع در آنجا ساخته بود، سکنا گزید. در اثنای توقف در تفلیس، دوبار به تبریز آمد. در بازگشت به تفلیس، با مرض برونشت مزمن که از مدتی پیش بدان مبتلا شده بود، در سال ١٣٢۵ قمری درگذشت و همان‌جا دفن شد.